Gạo Việt Nam Tiến Vào Thị Trường Nhật Với Mô Hình Sản Xuất Giảm Phát Thải

Việc chủ động lựa chọn những thị trường khó tính như Nhật Bản không chỉ là thách thức, mà còn là bước đi chiến lược giúp ngành gạo Việt Nam nâng cao giá trị và vị thế trên trường quốc tế. Trong bối cảnh giá gạo toàn cầu đang tăng và Nhật Bản thiếu hụt nguồn cung, đây chính là thời điểm vàng để gạo Việt khẳng định chất lượng và chinh phục người tiêu dùng khó tính nhất thế giới.

Cơ hội từ thị trường khó tính: Vì sao nên chọn Nhật Bản?

Thị trường Nhật Bản luôn nổi tiếng với những tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Điều này khiến nhiều quốc gia xuất khẩu gạo phải dè chừng. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Việt Nam đang có bước đi táo bạo: chủ động tấn công thị trường này nhằm định vị lại hình ảnh gạo Việt trong phân khúc cao cấp.

Ông Phạm Thái Bình – Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An – cho biết: “Tháng 5 này, chúng tôi sẽ xuất khẩu lô gạo đầu tiên dán nhãn phát thải carbon vào thị trường Nhật Bản. Giá FOB của lô hàng đạt hơn 800 USD/tấn – mức giá thể hiện rõ giá trị của hạt gạo Việt nếu đáp ứng được yêu cầu thị trường”.

Gạo Japonica của Việt Nam – vốn có hình thức và hương vị gần giống gạo nội địa Nhật – chính là dòng sản phẩm có nhiều tiềm năng trong bối cảnh người tiêu dùng Nhật đang gặp khó khăn vì giá gạo tăng mạnh.

Gạo Việt Nam: Không chỉ "ngon", mà còn phải "chuẩn"

Để có thể xuất khẩu gạo vào Nhật Bản, các doanh nghiệp Việt không thể chỉ dựa vào yếu tố "ngon" hay "rẻ". Họ cần đi xa hơn – đó là việc canh tác theo đúng quy trình kỹ thuật của phía Nhật Bản, từ giống, quy trình canh tác đến đóng gói và vận chuyển.

Công ty Trung An đã liên kết chặt chẽ với đối tác Nhật Bản, từ việc nhận giống, đón kỹ sư sang hướng dẫn trực tiếp cho đến kiểm tra chất lượng từng lô hàng. Điều này cho thấy, muốn bước chân vào thị trường cao cấp, bắt buộc phải thay đổi tư duy từ sản xuất đến quản lý chuỗi cung ứng.

Tập đoàn PAN – thông qua công ty con Vinaseed – cũng xác định rõ định hướng chiến lược khi liên tục mở rộng xuất khẩu vào các thị trường khó tính, đặc biệt là Nhật Bản. Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Nguyễn Thị Trà My cho biết: “Chúng tôi tự tin về chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc từ giống đến bàn ăn”.

Phát triển bền vững là chìa khóa cạnh tranh

Việc chinh phục thị trường Nhật Bản không chỉ là chuyện thương mại, mà còn là bước tiến về mặt phát triển bền vững. Một ví dụ rõ ràng là dự án TRVC – “Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo ứng phó với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững ở khu vực Đồng bằng sông Cửu Long” – do Chính phủ Australia tài trợ, với sự tham gia của Vinaseed.

Dự án này đã mang lại hiệu quả rõ rệt: giảm được gần 3.900 tấn CO₂ trong vụ đầu tiên và mang về khoản thưởng 28.600 AUD. Đây là minh chứng rõ ràng rằng: phát triển gạo chất lượng cao đi đôi với giảm phát thải không chỉ có lợi cho môi trường mà còn tạo giá trị gia tăng cho doanh nghiệp.

Nhật Bản thiếu gạo – Cơ hội cho Việt Nam?

Theo số liệu mới nhất từ Bộ Nông nghiệp Nhật Bản, giá gạo tại nước này đã tăng lên mức trung bình 4.220 yen (tương đương 29,38 USD cho túi 5kg). Trong bối cảnh lạm phát khiến người tiêu dùng khó tiếp cận gạo nội địa, Chính phủ Nhật buộc phải tung gạo dự trữ ra thị trường – một biện pháp chưa từng có tiền lệ.

Dự kiến, việc xả kho gạo sẽ được duy trì đến tháng 7/2025, tuy nhiên tình trạng thiếu cung vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Trong khi đó, các công ty tư nhân tại Nhật đã bắt đầu lên kế hoạch nhập khẩu gạo ngoài hạn ngạch và miễn thuế.

Đây chính là cơ hội để gạo Việt – nếu đủ điều kiện – gia nhập thị trường với mức giá và sản lượng hấp dẫn. Tuy nhiên, như ông Phạm Thái Bình nhấn mạnh: “Quan trọng nhất là gạo Việt có đạt được các yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn của thị trường Nhật hay không”.

Điều kiện cần và đủ: Chuỗi giá trị khép kín và liên kết bền vững

Muốn khai thác hiệu quả thị trường Nhật Bản, các doanh nghiệp cần tổ chức lại sản xuất ngay từ đầu chuỗi – từ giống, canh tác đến tiêu chuẩn hóa theo quy định của quốc gia nhập khẩu. Việc triển khai “Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030” là hướng đi then chốt để biến mục tiêu này thành hiện thực.

Doanh nghiệp sẽ giữ vai trò dẫn dắt, liên kết chặt chẽ với nông dân thông qua hợp đồng sản xuất, cung ứng giống, kỹ thuật và bao tiêu đầu ra. Về phía người nông dân, việc tuân thủ quy trình và kỹ thuật không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn mang lại lợi nhuận cao hơn nhờ tiếp cận thị trường chất lượng.

Thách thức cạnh tranh: Hoa Kỳ, Thái Lan, Trung Quốc và Australia

Tại thị trường Nhật Bản, gạo Việt không “một mình một ngựa”. Gạo nhập khẩu từ Hoa Kỳ, Thái Lan, Trung Quốc hay Australia đang là đối thủ đáng gờm với lịch sử xuất khẩu lâu đời và nguồn lực mạnh. Thêm vào đó, Nhật Bản có hai hình thức nhập khẩu gạo rõ ràng: từ chính phủ hoặc từ doanh nghiệp tư nhân.

Theo chuyên gia nông nghiệp Hoàng Trọng Thủy, để cạnh tranh, Việt Nam cần không ngừng cải tiến kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc đến tận cấp độ giống bản địa và áp dụng tiêu chuẩn hữu cơ – những yêu cầu khắt khe mà thị trường Nhật đặt ra.

Xuất khẩu gạo Việt: Đừng chỉ chạy theo sản lượn

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và các hiệp định thương mại tự do (FTA) ngày càng phát huy hiệu quả, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào sản lượng mà cần chuyển hướng sang giá trị. Nhật Bản là “bàn đạp” quan trọng giúp gạo Việt xây dựng thương hiệu chất lượng cao.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần sự vào cuộc đồng bộ của toàn ngành: từ quy hoạch sản xuất, công nghệ sau thu hoạch, logistics đến marketing quốc tế. Đây là cơ hội để gạo Việt không chỉ bán được nhiều hơn, mà còn bán được giá trị cao hơn.

Với những tín hiệu tích cực từ thị trường Nhật Bản, cùng các cam kết giảm phát thải, truy xuất nguồn gốc và liên kết sản xuất, gạo Việt hoàn toàn có cơ hội để nâng tầm giá trị – không chỉ tại Nhật Bản mà còn trên toàn cầu.

EximGPT – Công cụ hỗ trợ doanh nghiệp xuất nhập khẩu phân tích thị trường, đánh giá cơ hội, và tối ưu hóa quy trình thương mại quốc tế. Đăng ký miễn phí để trải nghiệm các tính năng AI vượt trội giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp bạn!