Nhập khẩu hồ tiêu tăng mạnh: Cơ hội hay cảnh báo với ngành xuất khẩu Việt

Trong tháng 4/2025, Việt Nam ghi nhận lượng nhập khẩu hồ tiêu tiệm cận mức kỷ lục năm 2021 – một tín hiệu khiến không ít người trong ngành xuất nhập khẩu đặt câu hỏi: “Liệu đây có phải nghịch lý khi Việt Nam là quốc gia dẫn đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu?”. Cùng EximGPT phân tích sâu hơn để thấy rõ bản chất của xu hướng này và những chiến lược doanh nghiệp có thể cân nhắc.

Việt Nam tăng mạnh nhập khẩu hồ tiêu: Những con số đáng chú ý

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), tháng 4/2025, Việt Nam đã nhập khẩu 5.688 tấn hồ tiêu, bao gồm 5.209 tấn tiêu đen và 479 tấn tiêu trắng, với tổng kim ngạch đạt 36,7 triệu USD. So với tháng trước, lượng nhập tăng 15,1% và kim ngạch tăng đến 27,2%.

Đáng chú ý, mức nhập khẩu này gần bằng mức kỷ lục từng đạt được vào tháng 5/2021 (5.747 tấn), cho thấy một xu hướng tăng đáng kể dù Việt Nam vẫn giữ vị thế “vua xuất khẩu” hồ tiêu thế giới, chiếm khoảng 50% sản lượng toàn cầu.

Trong 4 tháng đầu năm 2025, tổng lượng hồ tiêu nhập khẩu đạt 15.374 tấn (tăng 25,3% so với cùng kỳ), kim ngạch lên đến 88,3 triệu USD – tăng đến 104,8%. Đứng đầu danh sách cung cấp hồ tiêu cho Việt Nam là Brazil (8.155 tấn, tăng 33,1%), tiếp theo là Indonesia (4.288 tấn, tăng 207,8%) và Campuchia (1.906 tấn, giảm 49,3%).

Vì sao quốc gia xuất khẩu số 1 vẫn nhập khẩu hồ tiêu?

Hiện tượng này có vẻ mâu thuẫn, nhưng theo ông Hoàng Phước Bính – nguyên Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Hồ tiêu Chư Sê, đây là điều hoàn toàn bình thường trong cơ chế thị trường. Các doanh nghiệp nhập khẩu chủ yếu để phục vụ hoạt động chế biến, phối trộn nhằm xuất khẩu trở lại.

Cụ thể, hồ tiêu từ Brazil tuy chất lượng không sánh bằng tiêu Việt nhưng có mức giá thấp hơn đáng kể. Việc nhập về phối trộn giúp các doanh nghiệp điều chỉnh chất lượng – giá thành để phù hợp với từng phân khúc thị trường quốc tế.

Ngoài ra, trong ngành hồ tiêu thế giới, hiện tượng phối trộn giữa nguồn tiêu từ nhiều quốc gia là điều phổ biến. Cả doanh nghiệp nước ngoài cũng nhập tiêu từ Việt Nam rồi phối trộn với hàng từ Brazil, Indonesia trước khi đưa đến tay người tiêu dùng.

Tóm lại, việc nhập khẩu không phản ánh sự yếu kém của ngành hồ tiêu trong nước, mà là một chiến lược thương mại linh hoạt để tối ưu hóa lợi nhuận và đa dạng hóa sản phẩm xuất khẩu.

Những thách thức đặt ra cho thương hiệu hồ tiêu Việt

Mặc dù dẫn đầu thế giới về sản lượng và xuất khẩu, hồ tiêu Việt Nam lại thiếu vắng thương hiệu trên thị trường quốc tế. Ông Bính cho biết, tại các siêu thị châu Âu, gần như không tìm thấy sản phẩm hồ tiêu nào dán nhãn “Made in Vietnam”. Điều này cho thấy Việt Nam chủ yếu xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu thô hoặc hàng sơ chế, trong khi giá trị gia tăng lớn lại rơi vào tay các nhà chế biến, phân phối nước ngoài.

Đây là bài toán thương hiệu và chế biến sâu mà ngành hồ tiêu Việt cần giải quyết trong dài hạn. Nếu chỉ tập trung vào tăng sản lượng và xuất khẩu nguyên liệu, lợi thế cạnh tranh sẽ ngày càng mỏng, đặc biệt khi các quốc gia sản xuất khác (như Brazil) đẩy mạnh xuất khẩu nhờ giá rẻ.

Do đó, nhập khẩu để phối trộn là giải pháp trước mắt, nhưng về lâu dài, ngành cần hướng đến:

• Xây dựng thương hiệu quốc gia cho hồ tiêu.
• Đầu tư công nghệ chế biến sâu.
• Xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ nông trại đến bàn ăn.
• Diễn biến giá hồ tiêu và triển vọng cuối năm 2025

Một điểm sáng khác trong bức tranh hồ tiêu là giá trị xuất khẩu đang tăng mạnh. Dù lượng xuất khẩu trong 4 tháng đầu năm 2025 giảm 10,6% so với cùng kỳ năm 2024, nhưng kim ngạch lại tăng 45%, đạt 510,6 triệu USD. Điều này cho thấy giá xuất khẩu đang tăng, phần nào bù đắp được sự sụt giảm về sản lượng.

Nguyên nhân chính nằm ở tình trạng mất mùa trong nước và tâm lý giữ hàng chờ giá cao của nông dân. Khi nguồn cung khan hiếm và thị trường nước ngoài (đặc biệt là Trung Quốc) có dấu hiệu tăng nhu cầu, giá tiêu có xu hướng tăng trong trung và dài hạn.

Cụ thể, theo ông Bính, hiện giá tiêu tại thị trường Trung Quốc cao hơn giá tiêu Việt khoảng 20.000–30.000 đồng/kg. Điều này cho thấy Trung Quốc – một thị trường quan trọng – sẽ buộc phải nhập khẩu mạnh hơn trong thời gian tới, tạo lực đẩy cho giá tiêu Việt tăng.

Gợi ý chiến lược cho doanh nghiệp ngành tiêu – gia vị

Dưới góc độ doanh nghiệp xuất nhập khẩu, những biến động gần đây trong ngành hồ tiêu có thể mở ra cả cơ hội lẫn thách thức. Một số gợi ý chiến lược bao gồm:

1. Linh hoạt nguồn cung – phối trộn tối ưu

Doanh nghiệp có thể tận dụng nguồn tiêu giá rẻ từ Brazil, Indonesia, Campuchia để phối trộn với tiêu Việt nhằm đa dạng hóa phân khúc xuất khẩu. Tuy nhiên, cần đảm bảo quản lý chất lượng và kiểm soát tỷ lệ pha trộn phù hợp để không ảnh hưởng đến danh tiếng.

2. Đầu tư vào chế biến sâu và thương hiệu

Thay vì chỉ tập trung bán nguyên liệu, cần hướng đến các sản phẩm đóng gói, xay sẵn, tiêu hộp, tiêu hữu cơ,... với thương hiệu rõ ràng để mở rộng biên lợi nhuận và tăng độ nhận diện tại các thị trường cao cấp.

3. Theo dõi sát diễn biến giá và chính sách thương mại

Các doanh nghiệp nên sử dụng các công cụ theo dõi giá quốc tế, dự báo mùa vụ, và cập nhật chính sách thương mại (đặc biệt là từ Trung Quốc – EU) để đưa ra chiến lược mua – bán, lưu trữ và xuất khẩu kịp thời.

4. Ứng dụng công nghệ trong quản lý xuất nhập khẩu

Công cụ tự động hóa như EximGPT có thể hỗ trợ doanh nghiệp quản lý hồ sơ nhập khẩu – xuất khẩu, tìm kiếm khách hàng tiềm năng quốc tế, phân tích xu hướng giá và nhu cầu theo từng thị trường mục tiêu một cách hiệu quả, giúp tiết kiệm chi phí và tăng tốc độ xử lý.