Sự chuyển đổi của Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg: Phản ánh sự chuyển hướng của Nga khỏi phương Tây

Giới thiệu

Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF), từng được ca ngợi là “Davos của Nga”, đã trải qua một sự chuyển đổi sâu sắc kể từ cuộc xung đột Ukraine năm 2022. Trước đây, SPIEF là biểu tượng của sự hội nhập kinh tế toàn cầu của Nga, thu hút các tập đoàn phương Tây, lãnh đạo chính trị quốc tế, và những nhân vật văn hóa nổi tiếng. Tuy nhiên, những hệ lụy địa chính trị và kinh tế từ xung đột Ukraine đã định hình lại mục đích, thành phần tham gia, và thông điệp của diễn đàn. SPIEF 2025, diễn ra dưới chủ đề “Giá trị Chung: Nền tảng cho Tăng trưởng trong Thế giới Đa cực”, đã thể hiện sự chuyển hướng của Nga khỏi phương Tây, tập trung vào xây dựng quan hệ kinh tế với các quốc gia không thuộc phương Tây và thúc đẩy khả năng tự lực kinh tế nội địa (The Moscow Times, 2025).
Báo cáo này phân tích những thay đổi đáng kể trong cấu trúc, trọng tâm, và thành phần tham gia của SPIEF, cũng như những hệ quả đối với chiến lược kinh tế và địa chính trị của Nga. Báo cáo cũng đánh giá các thách thức và cơ hội từ sự chuyển đổi này và cung cấp phân tích chi tiết về kết quả của diễn đàn.

SPIEF 2025: Sự khác biệt so với quá khứ

Bối cảnh lịch sử

Trước năm 2022, SPIEF là một sự kiện hàng đầu, biểu tượng cho sự cởi mở của Nga với nền kinh tế toàn cầu. Các lãnh đạo doanh nghiệp phương Tây, bao gồm giám đốc điều hành từ các công ty Fortune 500, đổ xô đến diễn đàn để ký kết các thỏa thuận sinh lợi trong các lĩnh vực năng lượng, công nghệ, và thị trường tiêu dùng của Nga. Những người tham dự nổi bật bao gồm Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, và các biểu tượng văn hóa như Sting đã biểu diễn tại sự kiện. Mercedes-Benz từng là thương hiệu xe chính thức, nhấn mạnh uy tín và sức hút quốc tế của diễn đàn (The Moscow Times, 2025).
Tuy nhiên, cuộc xung đột Ukraine năm 2022 đánh dấu một bước ngoặt. Các lệnh trừng phạt từ phương Tây và sự cô lập chính trị đã cắt đứt mối quan hệ của Nga với phương Tây, buộc Kremlin phải chuyển hướng sang châu Á, Trung Đông, và châu Phi. Sự chuyển đổi này được thể hiện rõ nét tại SPIEF 2025, với danh sách tham gia và chủ đề hoàn toàn khác biệt.

Những thay đổi chính tại SPIEF 2025

1. Thành phần tham gia và đại diện
   • Diễn đàn thu hút 20.000 khách mời từ 140 quốc gia, nhưng sự vắng mặt của các lãnh đạo doanh nghiệp phương Tây là điều đáng chú ý. Thay vào đó, các phái đoàn từ Trung Quốc, Trung Đông, châu Phi, và thậm chí cả Taliban đã hiện diện. Vương quốc Bahrain là khách mời danh dự, phản ánh trọng tâm của Nga trong việc củng cố quan hệ với các quốc gia vùng Vịnh (The Moscow Times, 2025).
   • Đáng chú ý, Phó Thủ tướng Trung Quốc Đinh Tuyết Tường, Phó Tổng thống Nam Phi Paul Mashatile, và thành viên hoàng gia Bahrain Nasser bin Hamad Al-Khalifa đã tham gia cùng Tổng thống Nga Vladimir Putin trong phiên họp toàn thể. Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto cũng tham dự, lựa chọn SPIEF thay vì hội nghị thượng đỉnh G7 tại Canada (The Moscow Times, 2025).
2. Tập trung vào khả năng tự lực kinh tế
   • Diễn đàn nhấn mạnh cam kết của Nga trong việc giảm phụ thuộc vào doanh nghiệp và công nghệ phương Tây. Các sản phẩm sản xuất trong nước đã thay thế các thương hiệu phương Tây, với thương hiệu xe hơi Trung Quốc Tank trở thành xe chính thức thay cho Mercedes-Benz. Máy bay không người lái quân sự và xe bọc thép được trưng bày nổi bật, cho thấy ảnh hưởng của chiến tranh đối với kinh tế và ưu tiên của Nga (The Moscow Times, 2025).
3. Chủ đề kinh tế
   • Chủ đề của diễn đàn, “Giá trị Chung: Nền tảng cho Tăng trưởng trong Thế giới Đa cực”, nhấn mạnh tầm nhìn của Nga về một trật tự toàn cầu không bị chi phối bởi các cường quốc phương Tây. Các cuộc thảo luận tập trung vào công nghệ, chuyển đổi số, dân số, và năng suất lao động, với các phiên do BRICS, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO), và G20 tổ chức (The Moscow Times, 2025).
4. Sự vắng mặt của đầu tư phương Tây
   • Mặc dù có cuộc đối thoại giữa Putin và cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump, các nhà đầu tư lớn của Mỹ phần lớn tránh tham gia sự kiện. Kirill Dmitriev, người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga, ghi nhận sự hiện diện của hơn 70 đại diện Mỹ, nhưng nhiều người giữ kín sự tham gia của mình. Dmitriev bày tỏ lạc quan về đối thoại kinh tế Mỹ-Nga trong tương lai, nhưng không có kết quả cụ thể nào được công bố (The Moscow Times, 2025).

Sự chuyển hướng kinh tế của Nga

Chuyển hướng sang các đối tác không thuộc phương Tây

Sự chuyển hướng của Nga sang châu Á, Trung Đông, và châu Phi đã trở thành nền tảng của chiến lược kinh tế kể từ năm 2022. Thương mại với Trung Quốc đạt kỷ lục 237 tỷ USD vào năm 2023, tăng gần 70% kể từ năm 2021. Tương tự, Nga đã tăng cường quan hệ với các quốc gia như Ấn Độ, Ả Rập Xê Út, và Thổ Nhĩ Kỳ, hiện chiếm phần lớn xuất khẩu dầu của Nga (CSIS, 2025).
Tuy nhiên, sự vắng mặt của các lãnh đạo doanh nghiệp nổi bật từ các khu vực này tại SPIEF 2025 cho thấy Nga đang gặp thách thức trong việc thu hút đầu tư nước ngoài đáng kể. Mặc dù một số quan chức châu Phi và Trung Đông ca ngợi diễn đàn, không có thỏa thuận đầu tư lớn nào được công bố (VOA News, 2024).

Khả năng tự lực kinh tế nội địa

Nga đã thể hiện khả năng phục hồi đáng kể trước các lệnh trừng phạt từ phương Tây. Các yếu tố chính bao gồm:

1. Tự túc nông nghiệp
   • Nga đã giảm phụ thuộc vào thực phẩm nhập khẩu, cắt giảm tỷ lệ hàng nhập khẩu trong bán lẻ xuống còn 18% vào năm 2023. Sự chuyển đổi này được hỗ trợ bởi các chính sách bảo hộ và trợ cấp cho sản xuất nội địa (CSIS, 2025).
2. Thích nghi công nghệ
   • Diễn đàn nhấn mạnh trọng tâm của Nga trong việc phát triển công nghệ nội địa để thay thế hàng nhập khẩu từ phương Tây. Điều này phù hợp với xu hướng toàn cầu, nơi các sản phẩm và dịch vụ công nghệ cao thống trị thương mại (RIAC, 2025).
3. Sản xuất quân sự
   • Nền kinh tế chiến tranh đã ưu tiên sản xuất quân sự hơn thịnh vượng dân sự. Mặc dù điều này duy trì tăng trưởng, nó đi kèm với chi phí phát triển kinh tế dài hạn. Ước tính cho thấy nền kinh tế Nga có thể lớn hơn 20% nếu không theo đuổi các hành động quyết liệt tại Ukraine (CSIS, 2025).

Thách thức và cơ hội

Thách thức

1. Hạn chế về đầu tư nước ngoài
   • Sự vắng mặt của các nhà đầu tư phương Tây và cách tiếp cận thận trọng của các đối tác không thuộc phương Tây hạn chế khả năng thu hút vốn nước ngoài đáng kể của Nga. Điều này càng phức tạp hơn bởi rủi ro địa chính trị và mối đe dọa từ các lệnh trừng phạt (CSIS, 2025).
2. Cô lập kinh tế
   • Mặc dù Nga đã thích nghi với các lệnh trừng phạt, sự cô lập kinh tế từ phương Tây đã kìm hãm tăng trưởng. Nền kinh tế dự kiến chỉ tăng trưởng 1% mỗi năm, thấp hơn nhiều so với tiềm năng (CSIS, 2025).
3. Bất mãn trong nước
   • Kỳ vọng của công chúng về việc nới lỏng các lệnh trừng phạt và sự trở lại của hàng hóa phương Tây chưa thành hiện thực, tạo ra nguy cơ bất mãn trong nước (The Moscow Times, 2025).

Cơ hội

1. Tăng cường liên minh không thuộc phương Tây
   • Quan hệ đối tác của Nga với Trung Quốc, Ấn Độ, và Trung Đông mang lại cơ hội hợp tác kinh tế, đặc biệt trong các lĩnh vực năng lượng và công nghệ (CSIS, 2025).
2. Đổi mới trong nước
   • Trọng tâm vào tự lực và phát triển công nghệ có thể thúc đẩy đổi mới và giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nước ngoài (RIAC, 2025).
3. Tái định hình thương mại toàn cầu
   • Sự nhấn mạnh của diễn đàn vào thế giới đa cực phù hợp với các thay đổi lớn hơn trong thương mại toàn cầu, nơi các nền kinh tế mới nổi đóng vai trò quan trọng hơn (RIAC, 2025).

Kết luận

Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg 2025 phản ánh sự chuyển đổi sâu sắc của Nga trong bối cảnh bị cô lập về địa chính trị và kinh tế từ phương Tây. Trong khi diễn đàn làm nổi bật khả năng phục hồi và cam kết của Nga với một thế giới đa cực, nó cũng nhấn mạnh những thách thức trong việc thu hút đầu tư nước ngoài và đạt được tăng trưởng bền vững. Khi Nga tiếp tục điều hướng thực tế kinh tế mới, thành công của việc chuyển hướng sang các đối tác không thuộc phương Tây và tập trung vào đổi mới trong nước sẽ rất quan trọng trong việc định hình vai trò tương lai của nước này trong nền kinh tế toàn cầu.